Wentylator bezłopatkowy ma łopatki – są jednak ukryte w podstawie. Wirnik zasysa powietrze, a następnie kieruje je do obręczy, z której wydostaje się przez wąską szczelinę. Efekt Coandy sprawia, że szybka struga „przykleja się” do profilu obręczy i porywa za sobą dodatkowe powietrze z otoczenia.
Jak działa wentylator bezłopatkowy?
Obudowa urządzenia może wyglądać jak pusty pierścień, ale najważniejsze elementy znajdują się w podstawie. Tam pracują silnik i wirnik, czyli ukryte łopatki odpowiedzialne za zasysanie oraz wstępne sprężanie powietrza. W wielu modelach stosuje się silnik bezszczotkowy, który pozwala płynnie regulować prędkość obrotową.
Powietrze trafia następnie do kanału prowadzącego w kolumnie lub podstawie. Stamtąd jest rozprowadzane wewnątrz obręczy i wypuszczane przez wąską, ciągłą szczelinę znajdującą się na jej wewnętrznym obwodzie. Niewielki przekrój wylotu przyspiesza strugę. Jej dalszy ruch wykorzystuje efekt Coandy.
Efekt Coandy polega na tym, że strumień płynu lub gazu może przylegać do zakrzywionej powierzchni zamiast od razu oderwać się od niej i popłynąć prosto. W wentylatorze powietrze przesuwa się wzdłuż profilu obręczy, a jego szybki ruch zmienia rozkład ciśnienia i oddziałuje na powietrze znajdujące się wokół urządzenia.
W ten sposób powstaje tak zwany mnożnik przepływu. Nie oznacza on wytwarzania energii z niczego. Wirnik wprawia w ruch podstawową strugę, a ta dzięki indukcji i porywaniu dołącza do siebie powietrze z otoczenia. Większa objętość wydmuchiwanego powietrza jest więc sumą strumienia wytworzonego przez urządzenie oraz powietrza, które zostało wciągnięte w jego ruch.
Droga powietrza wygląda w uproszczeniu tak:
- Wirnik w podstawie zasysa powietrze przez otwory w obudowie.
- Silnik przyspiesza strugę i kieruje ją kanałem do wnętrza obręczy.
- Powietrze wydostaje się przez wąską szczelinę biegnącą wzdłuż pierścienia.
- Struga przylega do profilu obręczy, a następnie porywa powietrze z otoczenia.
Wydmuch jest dzięki temu bardziej ciągły niż w typowym wentylatorze śmigłowym. Nie oznacza to jednak, że przepływ jest całkowicie laminarny. W praktyce występują zawirowania, ale konstrukcja może ograniczać odczuwalne pulsowanie i gwałtowne zmiany nawiewu.
Wentylator bezłopatkowy a tradycyjny – najważniejsze różnice
Oba urządzenia mają ten sam cel, czyli wymuszenie ruchu powietrza przy użyciu silnika. Różnią się sposobem przekazywania energii strudze oraz wygodą użytkowania.
| Cecha | Wentylator bezłopatkowy | Wentylator tradycyjny |
|---|---|---|
| Bezpieczeństwo | Wirnik znajduje się w zamkniętej podstawie, więc użytkownik nie ma dostępu do obracających się łopatek. | Łopatki są osłonięte kratką, ale nadal znajdują się blisko zewnętrznej części urządzenia. |
| Hałas | Przy niskich i średnich obrotach może dawać bardziej równy szum, choć na wysokiej mocy nadal jest słyszalny. | Łopatki powodują pulsowanie, szum powietrza oraz czasem drgania obudowy. |
| Czyszczenie | Gładką obręcz i obudowę można szybko przetrzeć, ale otwory wlotowe także wymagają usuwania kurzu. | Trzeba czyścić kratkę i łopatki, a w niektórych modelach także demontować osłonę. |
| Cena | Zwykle wyższa ze względu na bardziej złożoną obudowę i układ przepływu. | Podstawowe modele są zazwyczaj tańsze. |
| Wydajność | Zapewnia równy nawiew, ale nie musi przetłaczać więcej powietrza niż klasyczny wentylator. | Często oferuje duży przepływ przy niskiej cenie i prostszej konstrukcji. |
Nie da się więc uczciwie powiedzieć, że konstrukcja bezłopatkowa jest pod każdym względem lepsza. Jej przewaga dotyczy przede wszystkim bezpieczeństwa, higieny, wyglądu oraz charakteru nawiewu. Klasyczny wentylator często wygrywa ceną i ilością powietrza przemieszczanego w stosunku do pobieranej mocy.
Kiedy warto wybrać wentylator bezłopatkowy?
Taki model ma sens wtedy, gdy liczy się nie tylko siła nawiewu. Zamknięty wirnik ogranicza ryzyko przypadkowego kontaktu z ruchomymi elementami, co może być ważne w domu z małymi dziećmi albo zwierzętami. Gładka obręcz jest też prostsza do przetarcia niż kratka z osadzonym kurzem i łopatkami.
Równy strumień powietrza sprawdza się w sypialni, przy biurku lub w pokoju, w którym wentylator pracuje przez wiele godzin. Z bliskiej odległości łagodniejszy nawiew może być przyjemniejszy niż pulsujące podmuchy śmigła. Nie każdy model będzie jednak cichszy od każdego wentylatora tradycyjnego, dlatego przy zakupie trzeba sprawdzić deklarowany poziom hałasu i opinie dotyczące konkretnego urządzenia.
Wybór bezłopatkowego modelu jest szczególnie uzasadniony w takich sytuacjach:
- Małe dzieci i zwierzęta – brak odsłoniętych łopatek ogranicza ryzyko urazu przy przypadkowym dotknięciu.
- Sypialnia lub gabinet – ciągły nawiew i płynna regulacja mogą być wygodniejsze podczas snu i pracy.
- Łatwe utrzymanie porządku – obręcz i obudowę można szybko wyczyścić bez zdejmowania kratki.
- Znaczenie wyglądu urządzenia – smukła forma lepiej pasuje do części nowoczesnych wnętrz.
Niektóre urządzenia łączą nawiew z oczyszczaniem, grzaniem lub innymi funkcjami. Przykładowo model wyposażony w filtr HEPA H13 może zatrzymywać kurz i pyłki, ale wentylator z wbudowanym oczyszczaczem jest kompromisem konstrukcyjnym. Jeśli najważniejsza jest filtracja, dedykowany oczyszczacz może zapewnić lepiej dobrany przepływ i większą powierzchnię filtra.
W dużym garażu, warsztacie albo przestronnym salonie ważniejsza może być ilość przemieszczanego powietrza niż jego łagodny charakter. W takim zastosowaniu tańszy wentylator stojący często okaże się rozsądniejszy. Podobnie będzie wtedy, gdy głównym kryterium jest niski koszt zakupu.
Czy wentylator bezłopatkowy chłodzi pomieszczenie?
Nie. Wentylator bezłopatkowy, podobnie jak tradycyjny, nie obniża temperatury powietrza w pokoju. Silnik może nawet przekazać do otoczenia niewielką ilość ciepła. Urządzenie poprawia komfort, ponieważ ruch powietrza przyspiesza parowanie potu ze skóry, a to daje odczucie chłodu.
Jego zaletą nie jest więc produkowanie zimnego powietrza, lecz sposób rozprowadzania nawiewu. Gdy potrzebujesz obniżyć rzeczywistą temperaturę wnętrza, konieczne jest ograniczenie dopływu ciepła, zacienienie pomieszczenia albo zastosowanie klimatyzacji. Gdy zależy Ci na bezpiecznym, równym powiewie w pobliżu osoby, konstrukcja bezłopatkowa może być wygodniejsza od klasycznego wiatraka.
