Wirowanie to ruch obrotowy wokół własnej osi lub osi urządzenia. W języku codziennym słowo oznacza także wprawianie czegoś w taki ruch, na przykład obrót bębna pralki. W laboratorium wirowanie jest natomiast kontrolowanym procesem oddzielania substancji o różnej gęstości za pomocą wirówki.
Co oznacza słowo „wirowanie”?
W ogólnym znaczeniu wirowanie opisuje ruch po okręgu wokół osi. Może dotyczyć człowieka, przedmiotu albo urządzenia. Mówimy na przykład o wirowaniu pary podczas tańca, obracaniu się bębna lub pracy wirnika.
W zależności od kontekstu słowo może oznaczać:
- Obracanie się wokół własnej osi lub innego punktu odniesienia, jak podczas tańca.
- Mechaniczne wprawianie przedmiotu w ruch wirowy, na przykład obracanie bębna pralki.
- Przepuszczanie materiału przez wirówkę w celu oddzielenia jego składników.
Na czym polega wirowanie w pralce?
W pralce wirowanie jest końcowym etapem prania, podczas którego bęben obraca się z dużą prędkością. Mokre tkaniny przylegają do jego ścian, a woda zostaje wypchnięta przez otwory w bębnie. Za ten proces odpowiada działanie siły odśrodkowej.
Im wyższa prędkość wirowania, tym zwykle mniej wody pozostaje w ubraniach, a ich suszenie trwa krócej. Nie każda tkanina powinna jednak być wirowana z maksymalną prędkością. Intensywny ruch może zwiększać zagniecenia i przyspieszać zużycie delikatnych materiałów.
O wydajności odprowadzania wody informuje klasa wirowania. Stosuje się oznaczenia od A do G, gdzie A oznacza najniższą wilgotność resztkową, a G najwyższą:
| Klasa wirowania | Wilgotność resztkowa | Znaczenie |
|---|---|---|
| A | < 45% | Najniższa wilgotność po wirowaniu |
| B | 45–54% | Niska wilgotność resztkowa |
| C | 54–63% | Umiarkowana wilgotność |
| D | 63–72% | Wyższa wilgotność |
| E | 72–81% | Duża ilość wody w tkaninach |
| F | 81–90% | Bardzo wysoka wilgotność |
| G | > 90% | Najwyższa wilgotność resztkowa |
Klasa wirowania nie opisuje wyłącznie samej prędkości obrotowej. Na ilość wody pozostającej w praniu wpływają także czas wirowania, konstrukcja bębna oraz rodzaj tkanin.
Czym różni się wirowanie laboratoryjne od domowego?
W laboratorium wirowanie służy nie do osuszania materiału, lecz do jego rozdzielania. Próbki umieszcza się w probówkach, a następnie w wirniku wirówki. Podczas szybkiego obrotu składniki o różnej gęstości przemieszczają się w odmienny sposób. Cięższe cząstki tworzą osad, natomiast lżejsze pozostają wyżej, często w ciekłej fazie.
Taką metodę nazywa się wirowaniem laboratoryjnym lub centrifugacją. Umożliwia ona między innymi oddzielanie osadów oraz rozdzielanie składników krwi. Parametry procesu dobiera się precyzyjnie do rodzaju próbki i celu badania.
Najważniejsze różnice między pralką a wirówką laboratoryjną obejmują:
- Cel – pralka usuwa wodę z tkanin, a wirówka rozdziela składniki próbki.
- Precyzja – urządzenie laboratoryjne kontroluje warunki procesu, w tym siłę działającą na próbkę i czas wirowania.
- Zastosowanie – pralka służy do obróbki odzieży i tekstyliów, natomiast wirówka pracuje z materiałem biologicznym, chemicznym lub innymi próbkami.
- Parametry – w laboratorium wykorzystuje się między innymi RPM, czyli liczbę obrotów na minutę, oraz RCF, czyli względną siłę odśrodkową.
Oba procesy opierają się na ruchu obrotowym i działaniu siły odśrodkowej, ale ich rezultat jest inny. W pralce chodzi o zmniejszenie ilości wody w tkaninach. W wirówce laboratoryjnej najważniejsze jest uzyskanie rozdziału poszczególnych frakcji próbki.
